Usługa transportu autokarowego to obok usługi zakwaterowania najważniejszy element wielu pakietów turystycznych sprzedawanych przez organizatorów turystyki. Umowa zawarta z przewoźnikiem powinna w maksymalny sposób chronić biuro podróży przed ewentualnymi roszczeniami turystów z tytułu nienależycie wykonanego transportu oraz zapewnić możliwość rezygnacji z umowy w przypadku odwołania imprezy turystycznej.

Jak założyć własne biuro podróży – poradnik

W zakresie transportu autokarowego możliwe jest zawarcie umowy przewozu osób lub umowy najmu autokaru z obsługą. Z tym drugim rodzajem spotykamy się zdecydowanie rzadziej jednak umowa najmu może być ciekawszym rozwiązaniem w przypadku specyficznych rodzajów imprez turystycznych, w tym imprez objazdowych, gdy trasa i czas przejazdu nie są dokładnie znane w czasie zawierania umowy i podlegają zmianie także w trakcie wykonywania usługi. Taka umowa charakteryzuje się tym, że to organizator turystyki włada autokarem i wydaje polecenia kierowcy zatrudnionemu przez przewoźnika w zamian za wynagrodzenie należne tytułem wynajęcia autokaru. Może być ono zryczałtowane lub uzależnione od okresu najmu lub ilości przejechanych kilometrów, a także można to wynagrodzenie określić w sposób mieszany.

Umowa przewozu osób jest najczęściej spotykanym rozwiązaniem w przypadku umów zawieranych przez biura podróży. Jest to umowa nienazwana, wzajemna i odpłatna, a strony umowy mają prawo do określenia treści stosunku prawnego zgodnie z własną wolą w ramach tzw. swobody zawierania umów w granicach określonych przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego. Do elementów istotnych takiej umowy należą bez wątpienia określenie rodzaju środka transportu (np. autokar dla 45 pasażerów z klimatyzacją – data produkcji nie wcześniej niż 2015 rok), trasa przejazdu oraz wysokość wynagrodzenia przewoźnika. Wynagrodzenie w tym przypadku może być określone ryczałtowo lub w sposób uzależniony od ilości pokonanych kilometrów, a także w sposób mieszany (np. ryczałt do 2000 km + stawka za każdy kilometr więcej).

Szkody w autokarze

Ważną kwestią przy zawieraniu umowy jest rozstrzygnięcie co do odpowiedzialności za szkody w mieniu przewoźnika dokonane przez turystów. W standardowych zapisach umów proponowanych przez firmy przewozowe najczęściej znajdzie się zapis, który przenosi na organizatora odpowiedzialność za wszelkie zniszczenia w autokarze dokonane przez klientów biura podróży. Oznacza to, że nawet gdy zniszczeń dokona turysta z własnej winy to organizator będzie musiał zwrócić przewoźnikowi koszty dokonanych napraw. Aby minimalizować ryzyko związane z takimi roszczeniami w umowie z przewoźnikiem powinny znaleźć się zapisy warunkujące taką odpowiedzialność od spisania protokołu szkody przez przedstawiciela biura podróży. Propozycję stosownego zapisu wskazano na końcu artykułu.

Forma umowy

Umowa z przewoźnikiem powinna zostać zawarta w formie pisemnej z uwagi na fakt, że ewentualne dowodzenie w zakresie ustalonych zobowiązań bez posiadania takiego dokumentu byłoby znacznie utrudnione. Przed zawarciem umowy należy sprawdzić czy osoba reprezentująca przewoźnika jest uprawniona do zawierania umów w jego mieniu oraz czy przewoźnik posiada odpowiednie uprawnienia – licencję na wykonywanie krajowego bądź międzynarodowego przewozu osób. To bardzo istotne bowiem organizator turystyki odpowiada przed własnymi klientami za zapewnienie usług składających się na pakiet turystyczny świadczonych przez podmioty posiadające kompetencje i zezwolenia w tym zakresie.

Organizator odpowiada za autokar

Bardzo ważne jest aby w umowie z przewoźnikiem przewidzieć obowiązki stron w sytuacjach spornych, które mogą wydarzyć się podczas transportu. Najprostszym i chyba najczęstszym przykładem takiego problemu jest awaria autokaru albo zakwestionowanie przez policję jego stanu technicznego przed wyjazdem (bardzo częste w przypadku wyjazdów dzieci i młodzieży). Oba te zdarzenia rodzą skutki, które mogą mieć poważne konsekwencje dla organizatora w postaci opóźnienia w realizacji programu imprezy. Awaria autokaru może spowodować wielogodzinne oczekiwanie na jego naprawę, koszty zapewnienia posiłków lub noclegu pasażerom, brak możliwości zrealizowania niektórych zaplanowanych elementów programu, a w szczególnych przypadkach np. spóźnienie na prom i całkowity brak możliwości kontynuacji przejazdu do miejsca docelowego.

Ilość roszczeń odszkodowawczych jakie turyści mogą wysuwać w stosunku do organizatora turystyki jest trudna do wyliczenia i przewidzenia. Ważne jest to że organizator za wszystkie konsekwencje awarii ponosi odpowiedzialność bowiem zgodnie z art. 11a ustawy o usługach turystycznych odpowiada za nienależyte wykonanie umowy na zasadach ryzyka, w tym także za osoby trzecie (przewoźnika), które uczestniczą w realizacji imprezy turystycznej.

Tym co może zrobić organizator jest zobowiązanie przewoźnika do podjęcia działań w celu ograniczenia skutków zdarzenia chociażby przez zobowiązanie go do zapewnienia transportu zastępczego np. maksymalnie w ciągu 4 godzin od przymusowego postoju. Kolejnym elementem jest określenie w umowie odpowiedzialności odszkodowawczej przewoźnika w stosunku do organizatora i zastrzeżenie z tego tytułu ewentualnych kar umownych, które ułatwią dochodzenie zapłaty.

Ubezpieczenie

Każdy przewoźnik w ramach swojej działalności zobowiązany jest do ubezpieczenia swoich środków transportowych w ramach polisy OC, która może mieć również zastosowanie do ewentualnych szkód organizatora turystyki i pasażerów w sytuacji wystąpienia wypadku komunikacyjnego. Niezależnie od tego organizator może wymagać od przewoźnika przed podpisaniem umowy przedstawienia polisy OC w zakresie prowadzonej działalności, z której będzie mógł się zabezpieczyć również wtedy gdy szkody nie zostały spowodowane wydarzeniem drogowym, a np. niesprawnością autokaru. Takie dodatkowe zabezpieczenie pozwala na minimalizację ryzyk organizatora związanych z nienależytym wykonaniem usługi przewozowej.

Podsumowanie

Nienależyte wykonanie umowy przez przewoźnika skutkujące opóźnieniami lub innymi niedogodnościami dla turystów zawsze ostatecznie skończy się roszczeniami tych ostatnich w stosunku do organizatora turystyki. Zawarcie umowy z przewoźnikiem prawidłowo regulującej zakres odpowiedzialności pozwoli w takim przypadku przenieść ewentualne koszty takich roszczeń na kontrahenta, który faktycznie odpowiada za nienależyte wykonanie umowy.

Propozycja zapisu umownego dotyczącego odpowiedzialności za szkody w autokarze:
„Warunkiem jakiejkolwiek odpowiedzialności Organizatora za szkody w mieniu przewoźnika dokonane przez uczestników przewozu jest niezwłoczne zgłoszenie takiej szkody (najpóźniej w chwili zakończenia usługi) przedstawicielowi organizatora i potwierdzenie tej szkody oraz osoby, która ją wyrządziła w protokole szkody podpisanym przez przedstawiciela organizatora”.


Tekst opublikowany w miesięczniku branży turystycznej Wiadomości Turystyczne.