Trudny okres w gospodarce powoduje, że coraz częściej wszczynane są postępowania o ogłoszenie upadłości przedsiębiorców, co automatycznie wpływa na pogorszenie sytuacji finansowej wszystkich wierzycieli danego podmiotu. W takiej sytuacji odzyskanie jakichkolwiek długów skaje się kwestią wątpliwą, a do tego odległą. Zmiany przepisów upowszechniły również postępowania restrukturyzacyjne, jednak wiedza o tym jaki ma to wpływ na losy długów nie jest już taka powszechna.

Restrukturyzacja a upadłość

W przypadku upadłości, zachodzi konieczność całkowitej likwidacji prowadzonej działalności ze względu na trwałą niewypłacalność. Upadłość jest więc stanem nieodwracalnym i zawsze wiąże się z zamknięciem danej działalności i podziałem pozostałego majątku pomiędzy wierzycieli. Restrukturyzacja to proces, który ma uratować przedsiębiorstwo i przywrócić mu zdolności płatnicze. W praktyce może ono polegać na zastosowaniu różnych narzędzi finansowo – prawnych takich jak chociażby częściowe umorzenie istniejących zobowiązań.

Z upadłością mamy do czynienia w stosunku do przedsiębiorcy, który jest już niewypłacalny. Z kolei postępowanie restrukturyzacyjne może być stosowane zarówno względem niewypłacalnego przedsiębiorcy, jak i takiego, któremu taki stan dopiero zagraża. Nie jest on co prawda niewypłacalny, jednak istnieje prawdopodobieństwo, że stanie się tak w najbliższej przyszłości.

Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych tj. jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza 3 miesiące. Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące.

Po ogłoszeniu upadłości syndyk upłynnia cały majątek dłużnika i tworzy listę wierzytelności, które zostaną zaspokojone w postępowaniu, przy czym z reguły faktyczna zapłata obejmuje jedynie ułamek istniejącego długu. W postępowaniu restrukturyzacyjnym nie występuje procedura zgłoszeń wierzytelności, a spis wierzycieli ustala się w oparciu o księgi rachunkowe dłużnika, a czynności tej dokonuje nadzorca sądowy lub zarządca, zależnie od rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego.  Wierzyciele mają prawo do zaskarżenia decyzji w przedmiocie umieszczenia lub pominięcia wierzytelności tylko w postępowaniu układowym i sanacyjnym.

Co może zrobić wierzyciel

W przypadku postępowania restrukturyzacyjnego podejmujemy działania w zależności od rodzaju postępowania i rodzaju zabezpieczenia długu. W przypadku niezabezpieczonych wierzytelności (z którymi najczęściej mamy do czynienia) najlepszym rozwiązaniem jest zapoznanie się z wnioskiem restrukturyzacyjnym, znajdującym się we właściwym sądzie. Na tej podstawie wierzyciel podejmuje decyzję o głosowaniu nad układem i przyjęciu warunków restrukturyzacji dłużnika. Ten ostatni może zaproponować częściowe umorzenie zobowiązań, rozłożenie spłaty na ratę, odroczenie spłaty czy konwersję długów na akcje lub udziały. Realną konsekwencją w przypadku nieprzyjęcia układu jest zwykle upadłość.

Najgorszą konsekwencja dla wierzyciela w postępowaniu restrukturyzacyjnym jest wstrzymanie wszystkich egzekucji prowadzonych przeciwko przedmiotom zabezpieczenia aż do momentu zakończenia postępowania. Powoduje to, że nawet dysponując tytułem wykonawczym i prowadząc egzekucję właściciel biura podróży musi liczyć się z tym, że wszystkie te działania zostaną wstrzymane i spłaty będą następowały zgodnie z decyzjami podjętymi w toku postepowania.

Komu i w jakim terminie zgłasza się wierzytelności?

Obecnie w związku z uruchomieniem Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ), od 1 grudnia 2021 r. obwieszczenia zamieszczane są w tym rejestrze. Tam też jest prowadzane postępowanie, w którym wniosek został złożony właśnie po 1 grudnia 2021 r. i za pośrednictwem KRZ należy dokonywać w nich zgłoszeń wierzytelności.

Nie uległ zmianie termin do zgłoszenia wierzytelności, który w każdym z omawianych przypadków wynosi 30 dni licząc od daty obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości we właściwym rejestrze (w Monitorze Sądowym i Gospodarczym lub w KRZ).

Zgłoszenie wierzytelności

Zgłoszenia wierzytelności dokonuje się w postępowaniach prowadzonych za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych, jedynie w formie elektronicznej.

W zgłoszeniu wierzytelności należy zamieścić: dane wierzyciela i dłużnika, określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi, a także dowody stwierdzające istnienie wierzytelności.

Jak się zabezpieczyć?

Pierwsza kwestia, która może wydawać się banalna, ale nadal jest rzadkością, to weryfikacja kontrahenta przed zawarciem umowy. Właściciel biura podróży przed zawarciem kontraktu większej wartości powinien sprawdzić rzetelność swojego klienta lub kontrahenta przy pomocy podstawowych narzędzi jakimi są:

– sprawozdania finansowe za ostatnie lata dostępne w systemie Krajowego Rejestru Sądowego

– informacje w biurach informacji gospodarczej takich jak chociażby KRD

– opinie innych firm z branży i ogólne informacje o kontrahencie w przestrzeni publicznej.

Oczywiście taka weryfikacja nie zagwarantuje, że nie trafimy na kontrahenta zagrożonego niewypłacalnością ale jeżeli firma ma od dłuższego czasu problemy finansowe, symptomy tego powinny się w ramach takiego audytu pojawić.

Zawierając umowę biuro podróży powinno zastrzec zapłatę w jak najwyższym stopniu przed wykonaniem usługi co zagwarantuje, że nawet jeżeli dojdzie do niewypłacalności kontrahenta, dotknięta nią będzie tylko część zobowiązania.

Przy transakcjach dużej wartości można rozważyć zabezpieczenie w formie zastawu lub hipoteki. Choć są to bardzo rzadko wykorzystywane rozwiązania to jednak gwarantują odzyskanie całości zobowiązania i powinny być rozważone gdy zobowiązania płatnicze opiewają na wysokie kwoty.

Gdy dojdzie już do ogłoszenia upadłości lub restrukturyzacji koniecznym jest aby monitorować cały proces i zadbać o uwzględnienie własnych wierzytelności na liście. Co warte zaznaczenia wierzyciel jako strona postępowania może kwestionować również zgłoszenia innych wierzycieli co jest o tyle istotne, że niesłusznie uwzględnione na liście długi podmiotów trzecich automatycznie ograniczają pulę do podziału na wszystkich wierzycieli i mogą negatywnie wpłynąć na ostatecznie odzyskaną kwotę.

Tekst opublikowany został w miesięczniku branży turystycznej Wiadomości Turystyczne.

Obrazek posiada pusty atrybut alt; plik o nazwie WT_logo_globus-806x1024.jpg